“องค์พระฝาง” อดีต…พระประธานประจำวัดพระฝางสวางคบุรีมุนีนาถ จ.อุตรดิตถ์ – อุตรดิตถ์ 24 ชั่วโมง

บทความ-สาระน่ารู้

“องค์พระฝาง” อดีต…พระประธานประจำวัดพระฝางสวางคบุรีมุนีนาถ จ.อุตรดิตถ์

“องค์พระฝาง” เป็นพระพุทธรูปทรงเครื่องสมัยอยุธยา หล่อด้วยสัมฤทธิ์ เดิมเป็นพระประธานประจำวัดพระฝางสวางคบุรีมุนีนาถ (อยู่ในเขตบ้านฝาง ตำบลผาจุก อำเภอเมืองจังหวัดอุตรดิตถ์ ปัจจุบัน) ในสมัยรัชกาลที่ ๕ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้อัญเชิญมาไว้ที่กรุงเทพฯ หากต่อมาในปีพ.ศ. ๒๔๕๑ มีรับสั่งให้นำกลับไปประดิษฐานที่พระอุโบสถของวัดตามเดิม แต่สุดท้ายก็หาได้มีผู้ใดนำกลับไปตามพระราชประสงค์ไม่ องค์พระฝางจึงยังประดิษฐานอยู่ที่วิหารสมเด็จ วัดเบญจมบพิตร กรุงเทพมหานคร อยู่จนปัจจุบัน

วัดพระฝาง เป็นวัดเก่าแก่และสำคัญของฝ่ายหัวเมืองเหนือมาแต่อดีต มีบันทึกว่าพระมหาเถรศรีศรัทธาฯ ซึ่งเป็นพระเถระผู้ใหญ่ของสุโขทัยเคยมานมัสการองค์เจดีย์พระธาตุที่วัดนี้ ในสมัยต่อมา พระมหากษัตริย์หลายพระองค์นับตั้งแต่สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอแห่งกรุงศรีอยุธยา, พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๔ และพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๕ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ก็ได้เสด็จไปนมัสการพระธาตุเจดีย์ที่วัดนี้

ไม่มีหลักฐานปรากฏแน่ชัดว่าพระพุทธรูปที่เรียกกันว่า “องค์พระฝาง” จะสร้างขึ้นเมื่อใด แต่สันนิษฐานว่า เมื่อสมเด็จพระเจ้าบรมโกศ ได้เสด็จขึ้นไปที่วัดนี้ ในเดือน ๑๒ จุลศักราช ๑๑๐๒ (พ.ศ. ๒๒๘๓) และทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัดงานสมโภชถึง ๓ วัน คงจะได้ทรงนำพระพุทธรูปองค์นี้ขึ้นไปประดิษฐานในคราวนั้นด้วย

พระฝางเป็นพระพุทธรูปประทับนั่งปางมารวิชัย ทรงเครื่องจักพรรดิราชาธิราช พระพักตร์ค่อนข้างยาว นิ้วพระหัตถ์ทั้ง 4 ยาวเท่ากัน ทรงราชาภรณ์ ประกอบด้วยชฎายอดเเหลม กรรเจียก ทองกร ธำมรงค์ กุณฑล กรองศอ สังวาล ทับทรวง พาหุรัด และทองกร ประทับเหนือฐานปัทม์เท้าสิงห์ หย่อนท้องสำเภา จกแต่งด้วยลวดลายสมัยอยุธยาตอนปลาย ประดิษฐาน ณ บุษบกหน้าพระวิหารสมเด็จ วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนาราม

พระพุทธรูปองค์นี้สันนิษฐานว่าสร้างโดยเจ้าพระฝางในสมัยที่เป็นสังฆราชาเมืองฝางและเคยเป็นพระประธานในอุโบสถวัดพระฝางสวางคบุรีมุนีนาถ จนในปี พ.ศ. 2444 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว(รัชกาลที่ 5) โปรดให้อัญเชิญองค์พระฝางมาประดิษฐานที่มุขเด็จพระวิหารสมเด็จ ส.ผ. วัดเบญจมบพิตรฯ กรุงเทพมหานคร จนถึงปัจจุบัน

พระฝางสร้างขึ้นในรัชสมัยพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศแห่งกรุงศรีอยุธยา ประมาณ พ.ศ. 2280มีพุทธลักษณะที่งดงาม เป็นพระพุทธรูปที่สำคัญของแผ่นดินไทยอีกองค์หนึ่งสันนิษฐานว่าผู้สร้างคือพระพากุลเถระ พระสังฆราชแห่งเมืองฝาง (เจ้าพระฝาง)ซึ่งเป็นเจ้าอาวาสวัดพระฝางในขณะนั้นเดิมพระฝางเป็นพระพุทธรูปประธานในพระอุโบสถวัดพระฝางหรือวัดสว่างคบุรีมุนีนาถ

พ.ศ. 2313 สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชยกทัพหลวงมาตีชุมนุมพระฝางได้ และโปรดเกล้าฯ ให้รับละครขึ้นมาสมโภชที่วัดพระฝางถึง 7 วัน เท่ากันกับการสมโภชพระพุทธชินราช พระพุทธชินสีห์ซึ่งนับว่าเป็นพระพุทธรูปสำคัญคู่บ้านคู่เมืองไทยองค์หนึ่งในรัชสมัยของสมเด็จพระปิยมหาราช (รัชกาลที่5) ได้โปรดเกล้าฯให้อัญเชิญพระฝางไปประดิษฐานที่วัดเบญจมบพิตรฯจนถึงปัจจุบัน

พ.ศ. 2451 ปรากฏพระราชหัตถเลขาถึงสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ความว่า “ให้จำลองรูปพระฝางได้สั่งให้ช่างรีบปั้นหุ่นถ่ายรูปไว้แล้วให้กระทรวงมหาดไทยคิดจัดพระฝางกลับคืนไปไว้ที่เมืองฝางตามเดิมให้ทันฤดูน้ำ นี้”

ลวดลายประดับมงกุฎ

แต่ในปัจจุบันนี้ เกินเวลาหนึ่งร้อยปีแล้วองค์พระฝางก็ยังประดิษฐานอยู่วัดเบญจมบพิตร มิได้กลับคืนไปอุตรดิตถ์ตามพระราชดำริแต่ประการใด

กรองศอ ทับทรวง และสังวาลย์

กรองศอส่วนที่อยู่ด้านหลังขององค์พระพุทธรูป

ด้านหลังองค์พระพุทธรูป

 

ที่มา  : ศิลปวัฒนธรรม ฉบับ พฤศจิกายน 2549  | silpa-mag และ wikipedia.com

 

Leave a Reply

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องที่ต้องการถูกทำเครื่องหมาย *